Μετεγχειρητική κήλη

ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ –ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΣΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ

Η μετεγχειρητική κήλη είναι μια κατάσταση που συναντώ συχνά ως γενικός χειρουργός σε ανθρώπους που έχουν περάσει ήδη κάποιο χειρουργείο στην κοιλιά και τώρα βλέπουν μια νέα διόγκωση ή νιώθουν μια ενόχληση στο σημείο της παλιάς τομής.

Ακόμη κι αν κάποιοι φοβούνται, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κατάσταση που αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, αρκεί να γίνει με τον σωστό τρόπο και τη σωστή στιγμή.

Σε αυτό το κείμενο θα εξηγήσουμε αναλυτικά τι είναι η μετεγχειρητική κήλη, πού οφείλεται, πότε μπορεί να εμφανιστεί, τι συμπτώματα έχει η μετεγχειρητική κήλη, ποια είναι τα στάδιά της και φυσικά πώς θεραπεύεται — συνήθως με χειρουργείο για μετεγχειρητική κήλη.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Όταν μιλάμε για μετεγχειρητική κήλη, εννοούμε μια προπέτεια – μια προβολή του κοιλιακού τοιχώματος – που εμφανίζεται σε σημείο όπου έχει προηγηθεί χειρουργική τομή. Με απλά λόγια δηλαδή, το σημείο που κάποτε άνοιξε για το χειρουργείο φαίνεται ότι δεν έχει επουλωθεί όσο γερά θα θέλαμε. Το αποτέλεσμα είναι να χαλαρώνει ο ιστός και να δημιουργείται μια αδυναμία από την οποία μπορεί να προβάλλει λίπος, περιτόναιο ή ακόμα και τμήμα εντέρου.

Κάποιοι άνθρωποι τη νιώθουν σαν ένα φούσκωμα που πάει κι έρχεται. Άλλοι βλέπουν ότι η περιοχή της παλιάς τομής πετάει προς τα έξω όταν βήχουν ή όταν σηκώνουν βάρος. Έχω δει και περιπτώσεις όπου η κήλη εμφανίζεται σταδιακά, ανεπαίσθητα στην αρχή, και σιγά–σιγά μεγαλώνει με τον καιρό, ειδικά όταν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πίεση στην κοιλιά.

Η μετεγχειρητική κήλη μπορεί να εμφανιστεί μετά από σχεδόν οποιοδήποτε χειρουργείο στην κοιλιά. Αυτό δε σημαίνει ότι έχει γίνει κάτι λάθος στο αρχικό χειρουργείο, πολλές φορές το σώμα απλώς αντιδρά με τρόπο που δεν μπορούμε να προβλέψουμε.

Η επούλωση είναι μια ζωντανή διαδικασία και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.

Θεωρώ σημαντικό να τονίσουμε ότι η μετεγχειρητική κήλη δεν διορθώνεται από μόνη της. Δεν είναι κάτι που “θα φτιάξει” και μπορεί να παραμείνει σταθερή για λίγο διάστημα, αλλά στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων θα αυξηθεί με τον χρόνο. Γι’ αυτό και η έγκαιρη αξιολόγηση από έναν γενικό χειρουργό είναι το πρώτο απαραίτητο βήμα.

ΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Η εμφάνιση της μετεγχειρητικής κήλης δεν έχει κάποιο αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Έχω δει ασθενείς που εμφάνισαν κήλη μέσα σε λίγες εβδομάδες μετά το αρχικό χειρουργείο και άλλους που την αντιλήφθηκαν έπειτα από χρόνια. Παρόλα αυτά, τις περισσότερες φορές εμφανίζεται μέσα στους πρώτους 12–18 μήνες, όταν δηλαδή ολοκληρώνεται ο κύκλος επούλωσης του κοιλιακού τοιχώματος.

Υπάρχουν, όμως, και κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις που ευνοούν την εμφάνιση της κήλης νωρίτερα από το αναμενόμενο. Για παράδειγμα, αν υπήρξε μετεγχειρητική λοίμωξη, αν η τομή άνοιξε μερικώς λόγω πίεσης ή αν υπήρξε έντονος βήχας ή καταπόνηση τις πρώτες εβδομάδες μετά το χειρουργείο. Σε τέτοιες περιπτώσεις η επουλωτική διαδικασία μπλοκάρει ή γίνεται πιο αδύναμη και αυτό οδηγεί στη δημιουργία της κήλης.

Κάποιοι ασθενείς δεν παρατηρούν άμεσα το πρόβλημα, ειδικά αν η κήλη είναι μικρή. Μπορεί να την αισθανθούν μόνο σε συγκεκριμένες κινήσεις ή όταν κουράζονται. Άλλοι την αντιλαμβάνονται ξαφνικά, επειδή άρχισε να μεγαλώνει ή να προκαλεί πόνο.

Όπως κι αν εμφανιστεί, το μήνυμα είναι το ίδιο: πρέπει να αναζητήσουν την ιατρική συμβουλή και φροντίδα.

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Η μετεγχειρητική κήλη οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων και όχι σε έναν μόνο. Στη χειρουργική άλλωστε σπάνια υπάρχει ένας μοναδικός ένοχος. Το σώμα λειτουργεί σαν αλυσίδα, και όταν ένας κρίκος αποδυναμώνεται, επηρεάζονται κι όλοι οι υπόλοιποι.

Παρακάτω εξηγώ τους πιο συχνούς λόγους που προκαλούν μετεγχειρητική κήλη:

• Ατελής επούλωση της τομής
  Μερικές φορές η τομή δεν κλείνει με τη δύναμη που θα περιμέναμε. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε τοπική φλεγμονή, λοίμωξη ή μειωμένη ποιότητα ιστών.

• Παχυσαρκία
  Επειδή ασχολούμαι ιδιαίτερα με την χειρουργική της παχυσαρκίας, βλέπω καθημερινά πόσο μεγάλη επιβάρυνση δέχεται το κοιλιακό τοίχωμα όταν υπάρχει πλεονάζον βάρος. Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση είναι από τους βασικότερους παράγοντες δημιουργίας και εξέλιξης κήλης.

• Χρόνιος βήχας ή δυσκοιλιότητα
  Το συνεχές σπρώξιμο προς τα εμπρός από τον βήχα ή την προσπάθεια στην τουαλέτα δρα σαν δύναμη που πιέζει την αδύναμη ουλή.

• Κάπνισμα
  Το κάπνισμα μειώνει την οξυγόνωση των ιστών, άρα επιβραδύνει την επούλωση. Στους καπνιστές βλέπω συχνότερα περίπλοκες κήλες.

• Βαριά σωματική εργασία
  Αν κάποιος σηκώνει βάρη νωρίς μετά το χειρουργείο, αυξάνει τον κίνδυνο να ανοίξει η τομή εσωτερικά, ακόμη κι αν εξωτερικά όλα φαίνονται καλά.

• Ηλικία και συνοδά προβλήματα υγείας
  Ο διαβήτης, τα αυτοάνοσα, η λήψη στεροειδών και η ηλικία μπορούν να μειώσουν την ποιότητα της επούλωσης.

Σε κάθε περίπτωση, το σημαντικό δεν είναι απλώς να εντοπίσουμε τον λόγο, αλλά να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία — ώστε το χειρουργείο για μετεγχειρητική κήλη να γίνει σωστά και να αντέξει στον χρόνο.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΚΗΛΗΣ

Παρόλο που δεν υπάρχει μία επίσημη διεθνής σταδιοποίηση που να χρησιμοποιούμε όλοι οι χειρουργοί, στην πράξη αξιολογούμε κάθε μετεγχειρητική κήλη με βάση τέσσερις βασικούς άξονες:

• Το μέγεθος του χάσματος
  Μικρό, μεσαίο ή μεγάλο. Το μέγεθος καθορίζει την τεχνική που θα χρησιμοποιήσουμε.

• Το περιεχόμενο της κήλης
  Αν περιέχει λίπος, περιτόναιο ή έντερο. Όταν το έντερο παγιδεύεται, ο κίνδυνος στραγγαλισμού αυξάνεται.

• Τη συμπεριφορά της
  Μπαίνει–βγαίνει εύκολα ή αρχίζει να μένει έξω; Αυτό κάνει τεράστια διαφορά στον κίνδυνο επιπλοκών.

• Την κατάσταση του κοιλιακού τοιχώματος
  Πόσο δυνατός είναι ο ιστός; Υπάρχει χαλάρωση; Έχει προηγηθεί φλεγμονή; Έχουν γίνει πολλά χειρουργεία στο παρελθόν;

Αυτή η στάδιοποίηση είναι που μας βοηθά να σχεδιάσουμε το καλύτερο δυνατό χειρουργείο κήλης για κάθε περίπτωση, προσαρμοσμένη σαφώς στον εκάστοτε ασθενή.

ΠΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΕΤΑΙ Η ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Η μετεγχειρητική κήλη δεν έχει συντηρητική θεραπεία. Καμία ζώνη, κανένα φάρμακο, καμία άσκηση δεν μπορεί να ξανακλείσει μια τομή που έχει ανοίξει εσωτερικά. Η μόνη ουσιαστική λύση είναι το χειρουργείο για την αποκατάσταση της μετεγχειρητικής κήλης. Τα σύγχρονα χειρουργεία κήλης είναι πολύ πιο ασφαλή και αποτελεσματικά απ’ ό,τι στο παρελθόν, οι τεχνικές έχουν εξελιχθεί, τα υλικά επίσης, και η εμπειρία μας στη διαχείριση αυτών των περιστατικών είναι πλέον μεγάλη. Για τον λόγο αυτό οι ασθενείς δεν πρέπει να φοβούνται ούτε να είναι διστακτικοι στο να λύσουν ένα πρόβλημα υγείας όπως αυτό.

Στην περίπτωση της κήλης υοάρχουν δύο βασικές κατηγορίες χειρουργικής αντιμετώπισης:

Ανοιχτή αποκατάσταση κήλης

Σε αυτή τη μέθοδο κάνουμε μια μικρή τομή πάνω από την κήλη, επαναφέρουμε τα όργανα στη θέση τους και ενισχύουμε το κοιλιακό τοίχωμα συνήθως με πλέγμα.

Είναι ιδανική για μεγάλες κήλες, κήλες με πολλαπλές ουλές ή όταν υπάρχει ανάγκη για εκτεταμένη αναδόμηση των ιστών.

Λαπαροσκοπική ή ρομποτική αποκατάσταση

Με 2–3 μικρές οπές εισάγουμε ειδικά εργαλεία και τοποθετούμε ένα πλέγμα εσωτερικά, πίσω από την αδύναμη περιοχή.

Πλεονεκτήματα:

• Λιγότερος πόνος
• Ταχύτερη ανάρρωση
• Πολύ μικρές ουλές
• Μικρότερη πιθανότητα λοίμωξης

Σε κάθε περίπτωση, η τεχνική πρέπει να προσαρμόζεται στο είδος της κήλης και στις ανάγκες του ασθενούς. Υπάρχουν περιπτώσεις που η λαπαροσκόπηση είναι ιδανική και άλλες όπου η ανοιχτή προσέγγιση είναι μια σωστή επιλογή.

Το σημαντικό είναι να γίνει το χειρουργείο σωστά και με τρόπο που να εξασφαλίζει την αντοχή της αποκατάστασης.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΚΗΛΗΣ

Η μετεγχειρητική κήλη μπορεί να δώσει διάφορα συμπτώματα αλλά υπάρχουν κάποια κοινά σημεία που βλέπω στους περισσότερους ασθενείς:

• Διόγκωση στο σημείο της παλιάς τομής
• Πόνος ή αίσθηση βάρους, ειδικά μετά από ορθοστασία ή άσκηση
• Ενοχλήσεις που μεγαλώνουν με τον βήχα
• Αλλαγή στο σχήμα της κοιλιάς
• Δυσφορία μετά τα γεύματα

Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξουν:

• Έντονος πόνος
• Ναυτία ή εμετός
• Αδυναμία να μπει μέσα η κήλη

Αυτά όμως είναι σημάδια πιθανής περίσφιξης και χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση, για αυτό ποτέ δεν παραβλέπουμε κανένα σύμπτωμα.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΚΗΛΗΣ

Η διάγνωση είναι σχετικά απλή. Ξεκινάμε πάντα με κλινική εξέταση — κοιτάζουμε την περιοχή, γίνεται ψηλάφηση στο χάσμα και παρατηρούμε πώς συμπεριφέρεται σε όρθια στάση.

Συμπληρωματικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε αν χρειαστεί είναι:

• Υπερηχογράφημα κοιλίας
• Αξονική τομογραφία (ιδανική για πολύπλοκες ή μεγάλες κήλες) καθώς η αξονική δίνει ακριβή εικόνα του μεγέθους, του περιεχομένου και της κατάστασης των γύρω ιστών.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Δεν υπάρχει μία τεχνική για όλους. Η επιλογή γίνεται από τον θεράποντα με βάση:

• Το μέγεθος της κήλης
• Το είδος της τομής
• Τη γενική κατάσταση του ασθενούς
• Το αν έχει γίνει προηγούμενη αποκατάσταση
• Την ύπαρξη παχυσαρκίας ή άλλων παραγόντων κινδύνου

Στη δική μου πρακτική προτιμώ όσο γίνεται τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (λαπαροσκοπική ή ρομποτική χειρουργική), γιατί προσφέρουν σταθερή αποκατάσταση, πολύ λιγότερο έως ανύπαρκτο πόνο και ταχύτερη επιστροφή στις δραστηριότητες. Όμως σε πολύ μεγάλες ή σύνθετες κήλες η ανοιχτή προσέγγιση μπορεί να είναι μια ασφαλής επιλογή.

ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ ΓΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Η ανάρρωση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά σε γενικές γραμμές:

• Το εξιτήριο συνήθως γίνεται εντός 24–48 ωρών
• Η επιστροφή στις απλές καθημερινές δραστηριότητες γίνεται πολύ άμεσα μέσα σε λίγες ημέρες
• Η πλήρης επούλωση έρχεται μέσα στον πρώτο μήνα.
• Η αποφυγή άρσης μεγάλου βάρους για τουλάχιστον 6 εβδομάδες είναι σημαντική

Γενικώς με τη σωστή καθοδήγηση και την κατάλληλη τεχνική φυσικά, τα ποσοστά υποτροπής είναι εξαιρετικά χαμηλά.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΡΟΛΑΒΕΙΣ ΤΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΗΛΗ

Αν και δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα, υπάρχουν ουσιαστικά βήματα που μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο και λειτουργούν προληπτικά:

• Διατήρηση φυσιολογικού βάρους
• Αποφυγή καπνίσματος
• Καλή διαχείριση χρόνιου βήχα ή δυσκοιλιότητας
• Σωστή κινητοποίηση μετά το αρχικό χειρουργείο και πάντα τήρηση των οδηγιών του θεράποντος
• Αποφυγή άρσης βάρους χωρίς τις οδηγίες του θεράποντος.

Ανακεφαλαιώνοντας θα τονίσουμε και πάλι πως η μετεγχειρητική κήλη είναι ένα σύνηθες πρόβλημα, αλλά όχι ένα πρόβλημα που πρέπει να μένει άλυτο. Όσο πιο έγκαιρα γίνει η διάγνωση και όσο πιο σωστά προγραμματιστεί το χειρουργείο κήλης, τόσο καλύτερη είναι η έκβαση.

Ως γενικός χειρουργός με εξειδίκευση τόσο στην παχυσαρκία όσο και στη χειρουργική του πεπτικού μετά βεβαιότητας θα πω ότι με τη σωστή προσέγγιση, το αποτέλεσμα είναι πάντα ασφαλές και ο ασθενής λύνει οριστικά το πρόβλημα του.