ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΤΑΝ Η ΚΑΤΑΠΟΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΗ
Η αχαλασία οισοφάγου είναι μια ιδιαίτερη διαταραχή της κινητικότητας του πεπτικού, που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο η τροφή περνά από τον οισοφάγο στο στομάχι. Από την πρώτη κιόλας επαφή με τον ασθενή γίνεται σαφές ότι δεν πρόκειται απλώς για μια ενόχληση, αλλά για μια κατάσταση πολλές φορές δραματική που αλλάζει την καθημερινότητα, τη σχέση με τη διατροφή και φυσικά την ψυχολογία του ανθρώπου που τη βιώνει.
Τι είναι όμως η αχαλασία οισοφάγου, πού οφείλεται, πότε εμφανίζεται, ποια είναι τα στάδιά της, ποια συμπτώματα προκαλεί και βέβαια πώς αντιμετωπίζεται σήμερα με σύγχρονες μεθόδους;
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Ο ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΟΣ ΣΦΙΓΚΤΗΡΑΣ
Η αχαλασία οισοφάγου είναι μια νευρομυϊκή διαταραχή κατά την οποία ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας αδυνατεί να χαλαρώσει σωστά. Φυσιολογικά, ο σφιγκτήρας αυτός ανοίγει τη στιγμή που καταπίνουμε, επιτρέποντας στην τροφή να περάσει ομαλά στο στομάχι. Στην αχαλασία, αυτός ο μηχανισμός μπλοκάρει.
Ο οισοφάγος δεν είναι απλός σωλήνας. Πρόκειται για ένα όργανο με ρυθμικές συσπάσεις που σπρώχνουν την τροφή προς τα κάτω. Όταν το νευρικό σύστημα που ελέγχει αυτές τις κινήσεις δυσλειτουργεί, η τροφή λιμνάζει, προκαλώντας δυσκολία στην κατάποση και αίσθημα ότι κάτι “κολλάει” στο στήθος.
Με την πάροδο του χρόνου, ο οισοφάγος διατείνεται, χάνει την ελαστικότητά του και γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός. Αυτός είναι και ο λόγος που η έγκαιρη διάγνωση παίζει καθοριστικό ρόλο στη συνολική πορεία της νόσου.
ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ
Η ακριβής αιτία της αχαλασίας οισοφάγου δεν είναι πάντα ξεκάθαρη. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι υπάρχει εκφύλιση των νευρικών κυττάρων που ελέγχουν τον οισοφαγικό σφιγκτήρα. Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια του φυσιολογικού αντανακλαστικού χαλάρωσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, πιθανολογείται αυτοάνοσος μηχανισμός. Σε άλλες, έχουν ενοχοποιηθεί ιογενείς λοιμώξεις που δρουν ως εκλυτικός παράγοντας. Σπανιότερα, η εικόνα μπορεί να σχετίζεται με άλλες παθήσεις του πεπτικού ή με δευτερογενή αίτια.
Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία ωστόσο συνήθως συναντάται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Δεν κάνει διακρίσεις φύλου και δεν σχετίζεται με διατροφικές συνήθειες ή σωματικό βάρος, κάτι που συχνά προκαλεί έκπληξη στους ασθενείς.
ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΑΧΑΛΑΣΙΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
Η αχαλασία οισοφάγου δεν εμφανίζεται ξαφνικά σε πλήρη μορφή. Αντίθετα, εξελίσσεται σταδιακά και μπορεί να χωριστεί σε στάδια, ανάλογα με τη λειτουργικότητα και τη διάταση του οισοφάγου.
Στα αρχικά στάδια, η δυσκολία στην κατάποση αφορά κυρίως τα στερεά. Ο ασθενής προσαρμόζεται ασυνείδητα, τρώγοντας πιο αργά ή πίνοντας νερό για να “σπρώξει” την τροφή. Σε αυτό το σημείο, τα συμπτώματα συχνά παρερμηνεύονται ως παλινδρόμηση.
Στα πιο προχωρημένα στάδια, η δυσκολία αφορά και τα υγρά. Ο οισοφάγος διατείνεται, η τροφή επιστρέφει προς τα πάνω και εμφανίζονται νυχτερινά επεισόδια παλινδρόμησης, βήχα ή εισρόφησης.
Στο τελικό στάδιο, ο οισοφάγος μπορεί να χάσει σχεδόν πλήρως τη λειτουργικότητά του. Εκεί, η θεραπευτική προσέγγιση απαιτεί εμπειρία και σωστό σχεδιασμό.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΧΑΛΑΣΙΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΓΝΟΗΘΟΥΝ
Τα συμπτώματα της αχαλασίας οισοφάγου ποικίλλουν σε ένταση και διάρκεια, όμως υπάρχουν ορισμένα σημάδια που εμφανίζονται συχνά:
- Δυσκολία στην κατάποση στερεών και υγρών
- Αίσθημα πληρότητας ή πίεσης στο στήθος
- Πόνος στο στέρνο, συχνά μη σχετιζόμενος με κόπωση
- Παλινδρόμηση άπεπτης τροφής, ιδιαίτερα τη νύχτα
- Βήχας ή επεισόδια πνιγμονής κατά τον ύπνο
Με τον καιρό, μπορεί να προστεθούν απώλεια βάρους, κακή αναπνοή και κόπωση. Σε περιπτώσεις εισρόφησης τροφής, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για πνευμονία, κάτι που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΧΑΛΑΣΙΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΑΝΟΜΕΤΡΙΑΣ
Η σωστή διάγνωση της αχαλασίας οισοφάγου βασίζεται στον συνδυασμό κλινικής εικόνας και εξειδικευμένων εξετάσεων. Καμία από μόνη της δεν αρκεί.
Η μανομετρία οισοφάγου αποτελεί το βασικό διαγνωστικό εργαλείο. Μετρά την πίεση και τον συντονισμό των συσπάσεων, καθώς και τη λειτουργία του οισοφαγικού σφιγκτήρα. Τα ευρήματα είναι χαρακτηριστικά και καθορίζουν τον τύπο της αχαλασίας.
Συμπληρωματικά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν η γαστροσκόπηση και το ακτινολογικό βαριούχο γεύεμα, ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις, όπως όγκοι ή στενώσεις που μπορεί να μιμούνται τα συμπτώματα.
ΠΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΕΤΑΙ Η ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΣΗΜΕΡΑ
Η αχαλασία οισοφάγου δεν θεραπεύεται με φάρμακα που αποκαθιστούν τη φυσιολογική νεύρωση. Η θεραπεία στοχεύει στοχεύεις γειά στη μείωση της πίεσης του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, ώστε να διευκολυνθεί η δίοδος της τροφής.
Οι βασικές μας επιλογές είναι η ενδοσκοπική μυοτομη POEM και η λαπαροσκοπική μυοτομή Heller.
Η εμπειρία του χειρουργού στις επεμβάσεις πεπτικού σε κάθε περίπτωση παίζει καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα, τόσο λειτουργικά όσο και ποιοτικά για την καθημερινότητα του ασθενούς.
ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
Η ειδική διατροφή για την αχαλασία οισοφάγου δεν θεραπεύει σε καμία περίπτωση τη νόσο, βοηθά όμως σημαντικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων πριν και μετά τη θεραπεία.
Προτείνονται γενικώς
- Μικρά και συχνά γεύματα
- Καλή μάσηση και αργός ρυθμός
- Αποφυγή κατάκλισης αμέσως μετά το φαγητό
- Τροφές με μαλακή υφή
Μετά από μυοτομή, η διατροφή προσαρμόζεται σταδιακά, με εξαιρετικά καλά ποσοστά ανοχής.
ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΗΣ ΑΧΑΛΑΣΙΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ
Η αχαλασία οισοφάγου δεν είναι κακοήθης νόσος. Ωστόσο, όταν παραμένει αδιάγνωστη και αθεράπευτη για χρόνια, αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών.
Η χρόνια στάση τροφής μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονές, εισροφήσεις και πνευμονία. Επιπλέον, υπάρχει μικρή αλλά υπαρκτή συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο οισοφάγου σε βάθος δεκαετιών, γεγονός που καθιστά την παρακολούθηση σημαντική.
Για τον λογο αυτό και παρότι ίσως φανεί γραφικό η έγκαιρη διάγνωση σε μια πάθηση διαχειρίσιμη είναι ζωτικής σημασίας και με τη σωστή καθοδήγηση, τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά.
