Παθήσεις σπλήνα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΑΙΤΙΑ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Ο σπλήνας είναι ένα όργανο που συχνά παραμένει αθόρυβο, μέχρι τη στιγμή που κάτι διαταράσσει τη λειτουργία του και τότε μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την ισορροπία του οργανισμού. Ανήκει στο λεμφικό σύστημα, συνεργάζεται στενά με το αίμα και το ανοσοποιητικό και παίζει καθοριστικό ρόλο στο φιλτράρισμα τους. Όταν ο σπλήνας νοσεί, τα συμπτώματα δεν είναι πάντα ξεκάθαρα από την αρχή, όμως η σωστή διάγνωση και η έγκαιρη αντιμετώπιση κάνουν τη διαφορά.

Σε αυτή τη σελίδα θα παραθέσουμε ολες τις βασικές παθήσεις του σπλήνα: πότε εμφανίζονται, σε τι οφείλονται, τι συμπτώματα προκαλούν, ποια είναι τα στάδια και με ποιον τρόπο αντιμετωπίζονται (είτε συντηρητικά είτε χειρουργικά.)

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΠΛΗΝΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

Ο σπλήνας βρίσκεται στο άνω αριστερό τμήμα της κοιλιάς, ακριβώς κάτω από το θωρακικό τοίχωμα και σε στενή γειτνίαση με το στομάχι και το πάγκρεας. Δεν είναι όργανο ζωτικής σημασίας με την αυστηρή έννοια, όμως η συμβολή του στη γενική υγεία είναι ουσιαστική.

Λειτουργεί σαν φίλτρο του αίματος. Απομακρύνει γερασμένα ή κατεστραμμένα ερυθρά αιμοσφαίρια, συμμετέχει στη ρύθμιση των αιμοπεταλίων και συμβάλλει ενεργά στην άμυνα του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις. Παράλληλα, αποτελεί αποθήκη αίματος που μπορεί να απελευθερωθεί σε καταστάσεις ανάγκης.

Όταν η λειτουργία του διαταραχθεί, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται τοπικά. Συχνά σχετίζονται με αιματολογικά νοσήματα, λοιμώξεις, φλεγμονώδεις καταστάσεις ή τραυματισμούς. Για τον λόγο αυτό, η εκτίμηση του σπλήνα απαιτεί πάντα συνολική προσέγγιση και συνεργασία ειδικοτήτων.

ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ: ΟΤΑΝ Ο ΣΠΛΗΝΑΣ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ

Η σπληνομεγαλία περιγράφει την αύξηση του μεγέθους του σπλήνα πέρα από τα φυσιολογικά όρια. Δεν αποτελεί αυτόνοση νόσο αλλά ένδειξη ότι κάτι άλλο συμβαίνει στον οργανισμό.

Η διόγκωση μπορεί να είναι ήπια και ασυμπτωματική ή να φτάσει σε επίπεδα που προκαλούν έντονη δυσφορία. Ο σπλήνας, όταν μεγαλώνει, γίνεται πιο ευάλωτος σε τραυματισμούς και αυξάνει τον κίνδυνο ρήξης.

Αίτια σπληνομεγαλίας περιλαμβάνουν:

• αιματολογικά νοσήματα
• χρόνιες λοιμώξεις
• ηπατικές παθήσεις
• υπερσπληνισμό
• κακοήθειες

Σταδιακά, η σπληνομεγαλία μπορεί να επηρεάσει τη σύσταση του αίματος, οδηγώντας σε αναιμία, θρομβοπενία ή λευκοπενία, γεγονός που απαιτεί στενή παρακολούθηση και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργική παρέμβαση.

ΥΠΕΡΣΠΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ

Ο υπερσπληνισμός είναι κατάσταση κατά την οποία ο σπλήνας λειτουργεί υπερβολικά έντονα, καταστρέφοντας περισσότερα αιμοσφαίρια απ’ όσα πρέπει. Το αποτέλεσμα είναι διαταραχές στο αίμα που συχνά αποκαλύπτονται μέσα από αιματολογικές εξετάσεις.

Συνδέεται στενά με:

• αναιμία
• χαμηλά αιμοπετάλια
• μειωμένα λευκά αιμοσφαίρια
• χρόνια κόπωση
• αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Σε κάποιες περιπτώσεις αρκεί η φαρμακευτική ρύθμιση. Όταν όμως ο σπλήνας γίνεται πηγή σοβαρών επιπλοκών, η σπληνεκτομή αποτελεί θεραπευτική λύση με ξεκάθαρα οφέλη.

ΡΗΞΗ ΣΠΛΗΝΑ ΑΠΟ ΤΡΟΧΑΙΟ Ή ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟ

Η ρήξη σπλήνα, συνήθως από τροχαίο ατύχημα ή ισχυρό τραυματισμό στην κοιλιά, αποτελεί μια επείγουσα χειρουργική κατάσταση. Ο σπλήνας, λόγω της πλούσιας αιμάτωσής του, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή εσωτερική αιμορραγία.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• έντονο πόνο στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς
• πόνο που αντανακλά στον αριστερό ώμο
• ζάλη ή λιποθυμική τάση
• πτώση αρτηριακής πίεσης

Η διάγνωση γίνεται άμεσα με αξονική τομογραφία. Ανάλογα με τη βαρύτητα, μπορεί να επιλεγεί συντηρητική παρακολούθηση ή άμεση χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα, ειδικά όταν η αιμορραγία απειλεί τη ζωή.

ΚΥΣΤΕΙΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ

Οι κύστεις και οι όγκοι του σπλήνα μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις. Πολλές φορές ανακαλύπτονται τυχαία σε απεικονιστικό έλεγχο για άλλο λόγο.

Οι κύστεις μπορεί να είναι συγγενείς, μετατραυματικές ή παρασιτικές.

Οι όγκοι του σπλήνα, αν και σπάνιοι, απαιτούν προσεκτική διερεύνηση, ιδιαίτερα όταν σχετίζονται με καρκίνο ή αιματολογικές κακοήθειες.

Η θεραπεία εξαρτάται από:

• το μέγεθος
• τα συμπτώματα
• την ταχύτητα ανάπτυξης
• την πιθανότητα επιπλοκών

Σε αρκετές περιπτώσεις, η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί την ασφαλέστερη λύση.

ΑΠΟΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ

Τα αποστήματα του σπλήνα είναι σπάνια αλλά σοβαρά. Οφείλονται συνήθως σε βακτηριακή διασπορά μέσω του αίματος, ιδιαίτερα σε ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• πυρετό
• κοιλιακό άλγος
• ρίγη
• κακουχία

Η αντιμετώπιση μπορεί να είναι συντηρητική με αντιβίωση ή επεμβατική, ανάλογα με την ανταπόκριση και το μέγεθος του αποστήματος.

ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΦΛΕΒΩΝ ΣΠΛΗΝΑ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Η θρόμβωση φλεβών σπλήνα αποτελεί αγγειακή επιπλοκή που συνδέεται συχνά με παγκρεατίτιδα, ηπατικές νόσους ή διαταραχές πηκτικότητας.

Μπορεί να προκαλέσει:

• πόνο
• σπληνομεγαλία
• αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας
• πυλαία υπέρταση

Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη και καθορίζει αν η θεραπεία θα είναι φαρμακευτική ή χειρουργική.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ

Τα συμπτώματα από τον σπλήνα δεν είναι πάντα συγκεκριμένα, γι’ αυτό και απαιτείται υψηλός βαθμός υποψίας. Συχνά περιλαμβάνουν:

• αίσθημα βάρους ή πίεσης στο άνω αριστερό κοιλιακό τεταρτημόριο
• εύκολη κόπωση
• συχνές λοιμώξεις
• αναιμία
• αιμορραγική διάθεση

Η επιμονή ή η επιδείνωση των συμπτωμάτων πρέπει πάντα να οδηγεί σε διερεύνηση.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΠΛΗΝΑ

Η θεραπεία εξαρτάται από την πάθηση, το στάδιο και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Όταν η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί ή υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών, η σπληνεκτομή αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματική λύση.

Σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις, η αφαίρεση γίνεται λαπαροσκοπικά, με:

• μικρότερη νοσηλεία
• λιγότερο πόνο
• ταχύτερη ανάρρωση

Μετά τη σπληνεκτομή, απαιτείται ειδική παρακολούθηση και εμβολιασμός για την πρόληψη λοιμώξεων.

Οι παθήσεις του σπλήνα μπορεί να κυμαίνονται από εντελώς καλοήθεις έως δυνητικά απειλητικές για τη ζωή όπως προαναφέραμε. Η επικινδυνότητα εξαρτάται από τη διάγνωση, το στάδιο, τη συνοδό νόσο και την ταχύτητα της ιατρικής παρέμβασης. Για τον λόγο αυτό η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο χειρουργό εξασφαλίζει πάντα την καλύτερη δυνατή πρόγνωση.