Γαστρικοι πολύποδες

ΓΑΣΤΡΙΚΟΙ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ: ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

Οι γαστρικοί πολύποδες αποτελούν αλλοιώσεις του βλεννογόνου του στομάχου που εντοπίζονται ολοένα και συχνότερα κατά τη γαστροσκόπηση, συχνά ως τυχαίο εύρημα. Πρόκειται για μικρές ή μεγαλύτερες προσεκβολές του εσωτερικού τοιχώματος του στομάχου, οι οποίες μπορεί να έχουν διαφορετική μορφολογία, σύσταση και βιολογική συμπεριφορά.

Στην καθημερινή χειρουργική πράξη, η σωστή αξιολόγηση των πολύποδων στομάχου είναι καθοριστική. Δεν είναι συνήθως επικίνδυνοι, ούτε όλοι χρειάζονται χειρουργείο. Ωστόσο, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται επιπόλαια. Κάθε πολύποδας έχει τη δική του ιστορία, τη δική του αιτία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη δική του δυναμική εξέλιξης.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΓΑΣΤΡΙΚΟΙ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ

Οι γαστρικοί πολύποδες είναι υπερπλαστικές ή νεοπλασματικές αναπτύξεις του βλεννογόνου του στομάχου. Με απλά λόγια, πρόκειται για μικρές μάζες που προβάλλουν προς τον αυλό του στομάχου. Το μέγεθός τους μπορεί να κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά.

Δεν αποτελούν όλοι οι πολύποδες σαφώς καρκίνο. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι είναι καλοήθεις. Όμως, ορισμένοι τύποι – ιδίως οι αδενωματώδεις – έχουν πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σωστή διάγνωση και παρακολούθηση.

Η δημιουργία τους σχετίζεται συνήθως με:

• Χρόνια γαστρίτιδα
• Λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού
• Μακροχρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων
• Κληρονομικά σύνδρομα πολυποδίασης
• Φλεγμονώδεις ή αναγεννητικές διεργασίες του γαστρικού βλεννογόνου

Σε κυτταρικό επίπεδο, οι πολύποδες αναπτύσσονται όταν διαταράσσεται η φυσιολογική ισορροπία ανάμεσα στον πολλαπλασιασμό και την απόπτωση των κυττάρων. Η χρόνια φλεγμονή παίζει καθοριστικό ρόλο. Όταν ο βλεννογόνος ερεθίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενεργοποιούνται μηχανισμοί αναγέννησης που, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγούν σε υπερπλασία.

Ανάλογα με την ιστολογική τους σύσταση, διακρίνουμε κυρίως:

• Υπερπλαστικούς πολύποδες
• Αδενωματώδεις πολύποδες
• Πολύποδες αδενίων θόλου
• Φλεγμονώδεις ή αμαρτωματώδεις πολύποδες

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, διότι καθορίζει και την περαιτέρω θεραπευτική στρατηγική.

ΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΓΑΣΤΡΙΚΟΙ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ

Οι γαστρικοί πολύποδες εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα άνω των 50 ετών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να διαγνωστούν και σε νεότερες ηλικίες. Η συχνότητα αυξάνεται σε άτομα με χρόνια φλεγμονή του στομάχου ή με ιστορικό μακροχρόνιας φαρμακευτικής αγωγής για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Η αιτιολογία τους ποικίλλει:

• Χρόνια ατροφική γαστρίτιδα
• Μόλυνση από Helicobacter pylori
• Παρατεταμένη λήψη φαρμάκων που μειώνουν το γαστρικό οξύ
• Γενετική προδιάθεση
• Σύνδρομα όπως η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση

Η λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες. Η χρόνια φλεγμονή που προκαλεί οδηγεί σε αλλοιώσεις του βλεννογόνου και ανάπτυξη υπερπλαστικών αλλοιώσεων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πολύποδες στομάχου σχετίζονται με παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο. Ως χειρουργός με εξειδίκευση και στην παχυσαρκία, παρατηρώ συχνά ότι η κακή διατροφή και η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση του οργανισμού επηρεάζουν συνολικά το πεπτικό σύστημα.

Η εμφάνιση μπορεί να είναι σποραδική ή πολλαπλή. Όταν ανευρίσκονται πολλοί πολύποδες, εξετάζουμε πάντα το ενδεχόμενο υποκείμενου συνδρόμου.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥΣ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ

Τα συμπτώματα από γαστρικούς πολύποδες δεν είναι πάντα εμφανή. Πολλοί ασθενείς δεν αισθάνονται απολύτως τίποτα και η διάγνωση γίνεται τυχαία σε γαστροσκόπηση ρουτίνας.

Όταν όμως υπάρχουν ενοχλήσεις, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Δυσπεψία
• Αίσθημα βάρους ή φουσκώματος
• Ναυτία
• Ήπιο επιγαστρικό άλγος
• Αναιμία λόγω χρόνιας μικροαιμορραγίας

Σε μεγαλύτερους πολύποδες, ειδικά όταν ξεπερνούν τα 2 εκατοστά, ενδέχεται να εμφανιστεί αιμορραγία ή ακόμα και απόφραξη του πυλωρού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει εμέτους, έντονο πόνο ή μέλαινα κένωση.

Η ύπαρξη αιμορραγίας, έστω και μικρής, δεν πρέπει να αγνοείται. Η χρόνια απώλεια αίματος οδηγεί σε σιδηροπενική αναιμία, κόπωση και αδυναμία.

Είναι σημαντικό να καταλάβεις ότι τα συμπτώματα δεν συσχετίζονται πάντα με το μέγεθος. Μικρός πολύποδας μπορεί να αιμορραγεί, ενώ μεγαλύτερος να παραμένει σιωπηλός.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΑΔΙΑ ΣΤΟΥΣ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥΣ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ;

Οι γαστρικοί πολύποδες δεν σταδιοποιούνται όπως ο καρκίνος. Ωστόσο, μπορούμε να μιλήσουμε για στάδια εξέλιξης, ιδιαίτερα στους αδενωματώδεις πολύποδες.

Η πορεία συνήθως ακολουθεί τα εξής βήματα:

• Χρόνια φλεγμονή του βλεννογόνου
• Υπερπλασία ή δυσπλασία χαμηλού βαθμού
• Δυσπλασία υψηλού βαθμού
• Εξέλιξη σε καρκίνωμα

Η έννοια της δυσπλασίας είναι καθοριστική. Πρόκειται για προκαρκινική αλλοίωση, όπου τα κύτταρα εμφανίζουν ανώμαλη μορφολογία και αυξημένο ρυθμό πολλαπλασιασμού.

Για τον λόγο αυτό, κάθε πολύποδας που αφαιρείται αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση. Μόνο έτσι γνωρίζουμε με βεβαιότητα τη βιολογική του συμπεριφορά.

Η έγκαιρη αφαίρεση διακόπτει την πιθανή αλυσίδα εξέλιξης καθώς δν πρέπει να περιμένουμε να εμφανιστεί καρκίνος για να δράσουμε.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΙΚΩΝ ΠΟΛΥΠΟΔΩΝ

Η βασική διαγνωστική μέθοδος είναι η γαστροσκόπηση. Μέσω αυτής μπορούμε να δούμε άμεσα τον πολύποδα, να εκτιμήσουμε το μέγεθος, τη μορφολογία και τη βάση του.

Κατά τη διάρκεια της εξέτασης:

• Λαμβάνεται βιοψία
• Μπορεί να γίνει άμεση πολυπεκτομή
• Ελέγχεται ολόκληρος ο γαστρικός βλεννογόνος

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα για να εκτιμήσουμε το βάθος διήθησης.

Η αξονική τομογραφία δεν είναι εξέταση πρώτης γραμμής, εκτός εάν υπάρχει υποψία κακοήθειας.

Η σωστή χαρτογράφηση του στομάχου είναι απαραίτητη καθώς δεν εξετάζουμε μόνο τον πολύποδα, αλλά και το υπόλοιπο γαστρικό περιβάλλον.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥΣ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, το μέγεθος και τα ιστολογικά χαρακτηριστικά.

Οι βασικές επιλογές είναι συνήθως η παρακολούθησησε πρώτη φάση, η ενδοσκοπική αφαίρεση όταν χρειάζεται και εάν κριθεί απαραίτητο η χειρουργική εκτομή.

Οι μικροί υπερπλαστικοί πολύποδες μπορεί να παρακολουθούνται εάν δεν εμφανίζουν δυσπλασία. Αντίθετα, οι αδενωματώδεις αφαιρούνται σχεδόν πάντα.

Η ενδοσκοπική πολυπεκτομή είναι ελάχιστα επεμβατική και πραγματοποιείται κατά τη γαστροσκόπηση. Ο ασθενής επιστρέφει σύντομα στις δραστηριότητές του.

Η χειρουργική παρέμβαση επιλέγεται όταν:

• Ο πολύποδας είναι μεγάλος
• Υπάρχει υποψία κακοήθειας
• Δεν είναι τεχνικά εφικτή η ενδοσκοπική αφαίρεση

Ως χειρουργός σαφώς αξιολογώ κάθε περίπτωση εξατομικευμένα καθώς δεν υπάρχει μία λύση φασόν για όλους.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΑΣΤΡΙΚΩΝ ΠΟΛΥΠΟΔΩΝ

Η επικινδυνότητα εξαρτάται από τον τύπο. Οι υπερπλαστικοί έχουν χαμηλή πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής. Οι αδενωματώδεις, όμως, θεωρούνται προκαρκινικές βλάβες και οι παράγοντες αυξημένου κινδύνου είναι :

• Μέγεθος άνω των 2 εκατοστών
• Πολλαπλοί πολύποδες
• Υψηλόβαθμη δυσπλασία
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου

Η έγκαιρη παρέμβαση μειώνει δραστικά τον κίνδυνο. Δεν χρειάζεται πανικός, χρειάζεται σωστός σχεδιασμός.

Η παρακολούθηση μετά την αφαίρεση είναι επίσης σημαντική. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνουμε επανέλεγχο σε 6 ή 12 μήνες.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΤΟΥΣ ΓΑΣΤΡΙΚΟΥΣ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ

Μετά την αφαίρεση, το πλάνο παρακολούθησης εξατομικεύεται. Δεν εφαρμόζουμε γενικούς κανόνες χωρίς προσαρμογή.

Συστήνω:

• Επανέλεγχο με γαστροσκόπηση όπου χρειάζεται
• Εκρίζωση ελικοβακτηριδίου
• Ρύθμιση φαρμακευτικής αγωγής
• Διατροφική βελτίωση

Στο κομμάτι της πρόληψης περιλαμβάνεται κυρίως η αντιμετώπιση της χρόνιας φλεγμονής και υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής καθώς το σστομάχι ανταποκρίνεται όταν του δώσουμε τις σωστές συνθήκες.