Διαφραγματοκήλη και άτυπα συμπτώματα: βήχας, βράγχος φωνής, κρίσεις άσθματος

Όταν γίνεται λόγος για διαφραγματοκήλη, οι περισσότεροι σκέφτονται άμεσα καούρες, παλινδρόμηση και πόνο στο στομάχι. Ωστόσο, στην καθημερινή κλινική πράξη, ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με διαφραγματοκήλη δεν εμφανίζει τα “κλασικά” συμπτώματα. Αντίθετα, ταλαιπωρείται για χρόνια από ενοχλήσεις που αρχικά δεν φαίνεται να σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα.

Χρόνιος βήχας, βράγχος φωνής, αίσθημα κόμπου στον λαιμό ή ακόμη και κρίσεις άσθματος μπορεί τελικά να έχουν ως υποκείμενη αιτία τη διαφραγματοκήλη. Η αναγνώριση αυτής της σύνδεσης είναι καθοριστική για τη σωστή διάγνωση και, κυρίως, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Ως άτυπα συμπτώματα διαφραγματοκήλης χαρακτηρίζονται εκείνα που δεν εντοπίζονται στο στομάχι ή στο θώρακα, αλλά αφορούν κυρίως:

• το αναπνευστικό σύστημα
• τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές
• τον φάρυγγα

Τα συμπτώματα αυτά συχνά οδηγούν τον ασθενή σε πνευμονολόγο ή ωτορινολαρυγγολόγο, με αποτέλεσμα η διαφραγματοκήλη να παραμένει αδιάγνωστη για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Όταν γίνεται λόγος για διαφραγματοκήλη, οι περισσότεροι σκέφτονται άμεσα καούρες, παλινδρόμηση και πόνο στο στομάχι. Ωστόσο, στην καθημερινή κλινική πράξη, ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με διαφραγματοκήλη δεν εμφανίζει τα “κλασικά” συμπτώματα. Αντίθετα, ταλαιπωρείται για χρόνια από ενοχλήσεις που αρχικά δεν φαίνεται να σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα.

Χρόνιος βήχας, βράγχος φωνής, αίσθημα κόμπου στον λαιμό ή ακόμη και κρίσεις άσθματος μπορεί τελικά να έχουν ως υποκείμενη αιτία τη διαφραγματοκήλη. Η αναγνώριση αυτής της σύνδεσης είναι καθοριστική για τη σωστή διάγνωση και, κυρίως, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Ως άτυπα συμπτώματα διαφραγματοκήλης χαρακτηρίζονται εκείνα που δεν εντοπίζονται στο στομάχι ή στο θώρακα, αλλά αφορούν κυρίως:

• το αναπνευστικό σύστημα
• τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές
• τον φάρυγγα

Τα συμπτώματα αυτά συχνά οδηγούν τον ασθενή σε πνευμονολόγο ή ωτορινολαρυγγολόγο, με αποτέλεσμα η διαφραγματοκήλη να παραμένει αδιάγνωστη για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο χρόνιος ξηρός βήχας, ιδιαίτερα όταν επιμένει για μήνες και δεν σχετίζεται με λοίμωξη ή κάπνισμα, αποτελεί ένα από τα συχνότερα άτυπα συμπτώματα της διαφραγματοκήλης.

Πώς προκαλείται;

Στη διαφραγματοκήλη, τα γαστρικά υγρά μπορούν να παλινδρομούν προς τον οισοφάγο και σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάνουν μέχρι τον φάρυγγα. Η μικροεισρόφηση αυτών των υγρών:

• ερεθίζει τον βλεννογόνο
• ενεργοποιεί το αντανακλαστικό του βήχα
• προκαλεί επίμονο, μη παραγωγικό βήχα

Χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι ο βήχας επιδεινώνεται τη νύχτα ή μετά το φαγητό, χωρίς να υπάρχουν ευρήματα από το αναπνευστικό.

Το βράγχος φωνής (βραχναδα) , ειδικά τις πρωινές ώρες, είναι σύμπτωμα που συχνά αποδίδεται λανθασμένα σε:

• υπερκόπωση της φωνής
• αλλεργίες
• λαρυγγίτιδα

Ωστόσο, σε αρκετούς ασθενείς η αιτία είναι η διαφραγματοκήλη.

Η παλινδρόμηση γαστρικών υγρών προς τον λάρυγγα (λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση):

• προκαλεί φλεγμονή στις φωνητικές χορδές
• οδηγεί στην βραχναδα που προαναφέραμε
• συνοδεύεται συχνά από αίσθημα καύσου ή ξένου σώματος στον λαιμό

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απλή φαρμακευτική αγωγή συχνά προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση, εφόσον δεν αντιμετωπίζεται η διαφραγματοκήλη ως αίτιο.

Ένα από τα πιο παρεξηγημένα άτυπα συμπτώματα είναι η επιδείνωση ή η εμφάνιση κρίσεων άσθματος σε ασθενείς με διαφραγματοκήλη.

Η παλινδρόμηση οξέος μπορεί:

• να προκαλέσει αντανακλαστικό βρογχόσπασμο
• να επιδεινώσει ήδη υπάρχον άσθμα
• να δημιουργήσει συμπτώματα που μιμούνται το άσθμα χωρίς να υπάρχει πραγματική πνευμονική νόσος

Πολλοί ασθενείς λαμβάνουν εισπνεόμενα φάρμακα για χρόνια, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, επειδή η πραγματική αιτία βρίσκεται στο πεπτικό και όχι στους πνεύμονες.

Η διαφραγματοκήλη με άτυπα συμπτώματα αποτελεί διαγνωστική πρόκληση γιατί:

• συχνά απουσιάζει η έντονη καούρα
• οι εξετάσεις του αναπνευστικού είναι φυσιολογικές
• τα συμπτώματα είναι διαλείποντα

Αποτέλεσμα είναι η καθυστέρηση της σωστής διάγνωσης και η χρόνια ταλαιπωρία του ασθενούς.

Η διάγνωση της διαφραγματοκήλης σε ασθενείς με άτυπα συμπτώματα βασίζεται σε:

• λεπτομερές ιστορικό
• ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού
• Πιθανώς εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως pHμετρία και μανομετρία οισοφάγου

Ιδιαίτερη σημασία έχει η συσχέτιση των συμπτωμάτων με τη θέση του σώματος, τα γεύματα και τη νύχτα, στοιχεία που συχνά κατευθύνουν σωστά τη διάγνωση.

Η αρχική αντιμετώπιση περιλαμβάνει συνήθως συντηρητικά μέτρα και φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, όταν:

• τα άτυπα συμπτώματα επιμένουν
• η ποιότητα ζωής επηρεάζεται σημαντικά
• η διαφραγματοκήλη είναι ανατομικά σημαντική

τότε το χειρουργείο διαφραγματοκήλης μπορεί να προσφέρει οριστική λύση.

Σε σωστά επιλεγμένους ασθενείς, η χειρουργική αποκατάσταση:

• μειώνει ή εξαφανίζει τον χρόνιο βήχα
• βελτιώνει το βράγχος φωνής
• περιορίζει τις κρίσεις άσθματος που σχετίζονται με παλινδρόμηση

Ανακεφαλαιωνοντας λοιπόν πρέπει να γνωρίζουμε πως η διαφραγματοκήλη δεν εκδηλώνεται πάντα με τυπικά γαστρεντερικά συμπτώματα. Ο χρόνιος βήχας, το βράγχος φωνής και οι κρίσεις άσθματος μπορεί να αποτελούν τις μοναδικές εκδηλώσεις της πάθησης.

Η αναγνώριση αυτών των άτυπων συμπτωμάτων και η σωστή διερεύνηση από εξειδικευμένο χειρουργό είναι καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική θεραπεία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.